Embedded Files
Teknede Elektrik Arızalarını Bulma Rehberi
Teknenizde elektrikle çalışan herhangi bir şey varsa, er ya da geç arızalanacaktır. Tuz ve nemin oluşturduğu aşındırıcı ortam o kadar zorludur ki, elektronik cihazların çalışmaya devam etmesi bile şaşırtıcıdır. Teknenizi temiz ve kuru tutmak ekipmanların ömrünü uzatır, ancak sonunda kaçınılmaz olan gerçekleşecektir.
Elektrik kötü bir üne sahiptir. Bazı insanlar ondan korkar, bazıları da elektrikten hiç anlamadığını gururla söyler. Oysa biraz bilgi, karşılaşacağınız problemlerin çoğunu çözmeye yeterlidir. Bu bilgi yalnızca güvenliğinizi artırmakla kalmaz, aynı zamanda özgüven ve bağımsızlık da kazandırır. Limana yakınken sadece küçük bir rahatsızlık olan bir sorun, ıssız bir demir yerinde büyük bir probleme dönüşebilir. Elektrik konusunda temel bilgi edinmek herkesin yapabileceği bir şeydir.
Volt, Amper ve Watt Nedir?
Size küçük bir sır vereyim: Elektrik, bir enerji kaynağının bir tarafından başlayıp kablolar ve bir tüketici cihaz (örneğin ampul veya radyo) üzerinden geçerek enerji kaynağının diğer tarafına dönen enerji akışından ibarettir.
Enerji kaynağı:
Akü veya alternatör olabilir (DC, doğru akım)
Jeneratör veya kıyı elektriği olabilir (AC, alternatif akım)
Bu devrenin üç temel unsuru vardır:
Gerilim (Volt): Elektriği hareket ettiren basınç.
Akım (Amper): Akan elektrik enerjisinin miktarı.
Direnç (Ohm): Akıma karşı gösterilen engel.
Ohm Kanunu'na göre akım miktarı, gerilim ve dirence bağlıdır.
Pratik örnekler:
LED lamba yüksek dirençlidir ve az akım çeker.
Irgat (anchor windlass) düşük dirençlidir ve çok daha fazla akım çeker.
Üreticiler elektrik tüketimini bazen amper, bazen watt olarak belirtir.
Formül:
Güç (Watt) = Volt × Amper
Örnek:
12 Volt'ta çalışan ve 2 Amper çeken bir cihaz:
12V × 2A = 24W
Elektriksel Değerler Nasıl Ölçülür?
Voltmetre
Voltajı yani elektrik basıncını ölçer.
Voltmetre:
Devreye paralel bağlanır.
İç direnci çok yüksektir.
Ölçülen devreden neredeyse hiç akım çekmez.
Ampermetre
Devreden geçen akımı ölçer.
Ampermetre:
Devreye seri bağlanır.
İç direnci çok düşüktür.
⚠️ Önemli Uyarı:
Ampermetreyi asla gerilim ölçer gibi iki uç arasına bağlamayın. Bu durum kısa devreye sebep olur ve:
Devreye zarar verebilir.
Ölçü aletini bozabilir.
Sigortayı attırabilir.
Dijital ve Analog Multimetreler
Analog Ölçü Aleti
İbre ile gösterir.
Akım ve gerilim ölçmek için dahili pil gerektirmez.
Değişken değerleri takip etmekte daha iyidir.
Dijital Ölçü Aleti
Sayısal ekran kullanır.
Daha hassas ölçüm yapar.
Akü durumunu belirlemede avantaj sağlar.
Örneğin:
12,7 V = dolu akü
11,8 V = zayıf akü
Bu fark analog ölçü aletinde zor okunabilir.
Ölçü Aleti Kullanırken Temel Kurallar
Kural 1: Kendinizi Patlatmayın
Teknelerdeki:
12 Volt
24 Volt
Nadiren 48 Volt
sistemler genellikle ölümcül değildir.
Ancak:
Kıyı elektriği (110V / 220V AC)
Jeneratör çıkışları
İnvertörler
ölümcül olabilir.
Ayrıca 12V aküler çok yüksek akım sağlayabilir ve:
Alyansları
Tornavidaları
Kabloları
eritmeye yetecek kadar enerji verebilir.
Kural 2: Multimetreyi Patlatmayın
Gerilim ölçerken:
Ölçü aralığını akü voltajından daha yüksek seçin.
Örneğin:
12V akü için 20V kademesi.
Akım ölçerken:
Önce en yüksek aralığı seçin.
Sonra düşürerek hassaslaştırın.
Dijital ölçü aletinde problar ters bağlanırsa:
-12.5V şeklinde eksi işareti görünür.
Kural 3: Devreyi Patlatmayın
Elektronik cihazlar statik elektriğe hassastır.
Özellikle:
Otopilotlar
Bilgisayarlar
Telsizler
GPS cihazları
kolay zarar görebilir.
Yanlışlıkla amper kademesiyle voltaj ölçmeye çalışırsanız, pahalı elektronik parçaları yakabilirsiniz.
Ölçümlere Güvenebilir Misiniz?
Analog ölçü aletleri belirli bir hata payına sahiptir.
Örnek:
100V kademesinde 12V ölçülürse ±1V hata olabilir.
Sonuç:
11V ile 13V arasında olabilir.
20V kademesinde ise hata:
±0,2V civarına düşer.
Dijital ölçü aletleri ise genellikle:
±%0,5 veya daha iyi hassasiyet sunar.
Direnç Ölçümü
Direnç, akımın akışına karşı gösterilen elektriksel karşı koymadır.
En yaygın kullanım alanı:
Sigorta kontrolü
Ampul kontrolü
Kablo süreklilik testi
Örneğin direk tepesindeki seyir fenerinin çalışıp çalışmadığını anlamak için direkteki bağlantı noktasından direnç ölçümü yapılabilir.
Direnç birimi:
Ohm (Ω)
Ölçümden önce probları birbirine değdirip sıfırlama yapılmalıdır.
Ölçü Aletinin Bakımı
Çok sıcak veya çok soğuk ortamlarda bırakmayın.
Deniz suyundan koruyun.
Düşürmeyin.
Kullanılmadığında kapatın.
Analog ölçü aletlerinin mekanik yapısı darbeye karşı oldukça hassastır.
Açık Devre (Open Circuit) Arızaları
Açık devre, elektrik hattının bir yerde kopmasıdır.
Teknelerde genellikle sebebi:
Korozyon
Gevşek bağlantılar
Kırılmış kablolar
olur.
Örnek:
Bir kabin lambası çalışmıyor.
İzlenecek yol:
Ampulü kontrol et.
Sigortayı kontrol et.
Korozyon var mı incele.
Anahtarı kontrol et.
Kablo bağlantılarını kontrol et.
Voltajı ölçerek enerjinin hangi noktaya kadar geldiğini takip et.
Bu yöntemle arızanın hangi bölümde olduğu sistematik şekilde bulunabilir.
Yüksek Direnç Arızaları
Yüksek direnç:
Akımı azaltır.
Motorların zorlanmasına neden olur.
Ampullerin sönük yanmasına yol açar.
LED'lerin hiç yanmamasına sebep olabilir.
Başlıca sebep:
Korozyon
Özellikle deniz ortamında:
Kalitesiz konnektörler
Kalaysız kablolar
Gevşek vidalı bağlantılar
sıkça sorun yaratır.
En iyi çözüm:
Deniz tipi kalaylı kablo kullanmak
Lehimli bağlantı yapmak
Yapışkanlı makaron ile izolasyon sağlamak
Kısa Devre (Short Circuit)
Kısa devre:
İki kablo arasında
Pozitif kablo ile metal gövde arasında
istenmeyen elektrik akımı oluşmasıdır.
Sebepleri:
Sürtünerek aşınan izolasyon
Vidaların kabloya girmesi
Keskin metal yüzeyler
Sonuçları:
Sigorta atar.
Devre kesici açar.
Kablo yanabilir.
Yangın çıkabilir.
Kısa devre ararken:
Sigortayı çıkarın.
Multimetreyi direnç ölçümüne alın.
Devredeki sürekliliği kontrol edin.
Kabloları bölümler halinde ayırarak arızalı kısmı tespit edin.
Nemli tuzlu ortam elektriği çok iyi ilettiğinden, bağlantı kutularındaki nem de kısa devre benzeri sorunlara yol açabilir.
Ohm Kanunu Özeti
Elektriksel ilişki:
Akım (I) = Gerilim (V) ÷ Direnç (R)
Örnek:
I = 12V ÷ 30Ω
I = 0,4A
Güç formülü:
P = V × I
Örnek:
P = 12V × 2A
P = 24W
Yani 24 Watt'lık bir ampul, 12 Volt'luk bir aküden yaklaşık 2 Amper akım çeker.
Page updated
Google Sites
Report abuse